Հետպատերազմական
Ճապոնիան ասոցացվում է 1950-ականներին սկսած «տնտեսական հրաշքի» հետ, որը մինչ այժմ
քննարկվում է գիտական և այլ շրջանակներում։ Իսկապես, հետպատերազմական շրջանում Ճապոնիայի
տնտեսությունն այնպիսի արագ տեմպերով էր զարգանում, որ 1960 թվականին վարչապետ Իկեդա
Հայատոն հայտարարում է «եկամտի կրկնապատկման» ծրագրի մասին, որին հաջողվում է հասնել
նախատեսված ժամկետից շուտ։ 1964 թվականին Տոկիոն դառնում է ամառային օլիմպիական խաղերի
մայրաքաղաք՝ աշխարհին ցույց տալով, որ Ճապոնիան արդեն դուրս է եկել հետպատերազմական
թշվառությունից և պատրաստ է աշխարհում իր արժանի տեղը գրավել որպես ժողովրդավար, խաղաղասեր
և բարեկեցիկ երկիր։
Սակայն
«տնտեսական հրաշք»-ի ջատագովները հազվադեպ են հիշատակում դրա հակառակ կողմը։ Նույն
տարիներին, երբ Ճապոնիայի տնտեսությունն արագ տեմպերով աճում էր և բնակիչների եկամուտը
կրկնապատկվում, Ճապոնիայում տեղի են ունենում երկրի պատմության մեջ ամենասարսափելի
բնապահպանական և արդյունաբերական աղետները, որոնք ոչ միայն շրջակա միջավայրի աղտոտվածության
պատճառ էին դառնում, այլև վտանգում էին բնակիչների կյանքն ու առողջությունը։ Օրինակ՝
Տոյամա պրեֆեկտուրայում գործող Կամիոկա հանքի արդյունաբերական թափոնների մեջ պարունակվող
կադմիումի թունավորման հետևանքով Ջինձու գետի ավազանում ապրող մարդիկ երկար տարիներ
հիվանդանում էին առեղծվածային հիվանդությամբ, որից ոսկրահյուսվածքները թուլանում էին
և քայքայվում։ Հիվանդությունն ուղեկցվում էր այնպիսի սարսափելի ցավերով, որ այն
1955 թվականին անվանում են «իտայ-իտայ» («ցավում է, ցավում է») հիվանդություն։ Չնայած
այն հանգամանքին, որ բժիշկ Հագինո Նոբորուն առնվազն 1957 թվականից մատնանշում էր կադմիումի
թունավորման հավանականության մասին, միայն 1968 թվականին է Ճապոնիայի կառավարությունն
ընդունում, որ հիվանդությունը տարածվել էր Կամիոկա հանքի կադմիում պարունակող թափոնների
պատճառով։ 1950-ականներին Կումամոտո պրեֆեկտուրայում քիմիական գործարանի թափոնների
մեջ պարունակվող սնդիկի թունավորումից առաջանում է Մինամատայի հիվանդությունը, որն
ազդում էր կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։ Պետության անտարբերության պատճառով
1965 թվականին Նիիգատա պրեֆեկտուրայում նույնպես ծագում է Մինամատայի հիվանդություն՝
մեկ այլ գործարանի գործունեության հետևանքով։ 1950-ականներից 1970-ականներին Միե պրեֆեկտուրայի
Յոկկայչի քաղաքի նավթի կոմբինատի պատճառով նախ աղտոտվում է Իսե ծովածոցը, իսկ այնուհետև
ծծմբի երկօքսիդի՝ օդն աղտոտելու հետևանքով կտրուկ աճում են ասթմայի և թոքաբորբի դեպքերը։
Այս հիվանդությունները հայտնի են որպես արդյունաբերական կամ տեխնածին հիվանդություններ
և մշտական հիշեցնում են պետության բնանտարբերության, ինչպես նաև ընկերությունների շահերը
մարդկանց առողջությունից և կյանքից գերադասելու մասին։
Նյութի աղբյուրը՝ Աստղիկ Հովհաննիսյան- «Ճապոնական հասարակություն»
Comments
Post a Comment