Դիվանագետի գրադարան

  Արքայից արքան ուներ դիվանագիտական լավ հոտառություն: Նա գիտեր՝ ով տիրապետում է ինֆորմացիային, տիրապետում է աշխարհին: Նրա համար կայսրության բոլոր ծագերից և արտասահմանից ինֆորմացիայի հոսքը արքունիքի ուղեղային կենտրոն ինքնանպատակ չէր: Ինֆորմացիան այստեղ ուսումնասիրվում, մշակվում և օգտագործվում էր օպերատիվ նպատակների համար: Այդ աշխատանքը հատկապես աշխուժացավ Հունաստանի դեմ Պարսկաստանի լայնածավալ ռազմական գործողությունների նախաշեմին: 60 տարուց ավելի Հելլադան Պարսկաստանի ախոյանն էր, այնպես որ պայքարի բոլոր ձևերն արդարացված էին: Սա հիշեցնում է ԽՍՀՄ-ԱՄՆ հարաբերությունները սառը պատերազմի տարիներին: Քսերքսեսի օրոք հատուկ ծառայությունները մեծ հաջողություններ գրանցեցին հոգեբանական պատերազմի, քարոզչության, հակաքարոզչության, ապատեղեկատվության և ցուցադրական քարոզչության ասպարեզներում: Այս ամենը ղեկավարում էր արքայից արքան, որը համար մեկ դիվանագետը և համար մեկ լրտեսն էր: Նա քաղաքական խաղերի, սադրանքի, բանսարկության մեծ վարպետ էր, իսկական գրոսմայստեր, նուրբ մտածված քաղաքական և ռազմական հետախուզ...

  Պարսկական հատուկ ծառայությունները կայսրություն էին կայսրության մեջ, որոնք իրենց հզորության գագաթնակետին հասան արքայից արքա Քսերքսեսի օրոք: Նա էր այդ 2 կայսրությունների միահեծան և անբաժան տերը: Հզորագույն ուժային մեքենա ստեղծելու համար արքան ուներ անհրաժեշտ բոլոր գործոնները՝ անսահմանափակ ֆինանսներ և նույնքան էլ անսահմանափակ կադրեր՝ ընտրված կայսրության ողջ տարածքից: Պարսկական կառույցներում ներկայացված էին աշխարհի բոլոր ժողովուրդներն ու կրոնները: Կատարյալ ինտերնացիոնալ՝ գործողության մեջ: Հետագա դարերում թերևս ոչ մի պետություն չի ստեղծել հետախուզության և հակահետախուզության նմանատիպ բազմազգ կադրային կորպուս: Քսերքսեսն անձամբ էր հսկում նրանց գործունեությունը: Նա ճանաչում էր քիչ թե շատ արժեք ներկայացնող գործակալներին՝ իրենց ծածկանուններով, քանի որ ինքն էր հավաքագրել շատերին: Նա ծրագրում ու ղեկավարում էր հետախուզական բոլոր կարևոր գործողությունները և լրտեսական խաղերը: Կատարելության էր հասցված երկրի ներսում և դրսում հսկողության ու լրտեսման տեխնիկան: Ոչ ոք չգիտեր, թե ով է իրեն հետևում ու լս...

Երբ ժամանակը եկավ, պարսից արքայից արքա Դարեհը որոշեց թագավոր կարգել իր 7 որդիներից մեկին: Նրա ընտրությունը կանգ առավ Քսերքսեսի վրա. հայրն անմիջապես ուղարկեց նրան ճնշելու պարսիկներին ենթակա Եգիպտոսում ծագած ապստամբությունը: Քսերքսեսը շատ արագ և դաժանորեն «կարգի հրավիրեց» անհնազանդներին՝ ապացուցելով, որ հայրը չի սխալվել իր ընտրության մեջ: Իսկ երբ Դարեհը հանկարծամահ եղավ, Քսերքսեսը դարձավ ընդարձակ, հարուստ ու հզոր կայսրության արքայից արքան: Նա արտակարգ գեղեցիկ երիտասարդ էր: Բայց արտակարգ էր ոչ միայն նրա արտաքինը: Գերազանց մտավոր և ֆիզիկական պատրաստվածություն, փայլուն հիշողություն, բնածին վերլուծական ունակություն, ինքնատիպ տրամաբանություն, պետական մտածողություն, մասշտաբային գործելակերպ, վճռականություն, մոլեգին նպատակասլացություն, սեր դեպի բնությունը և բուսական աշխարհը, հատկապես՝ ծաղկաբուծությունը: Նա միշտ երազում էր գրավել Եվրոպան՝ տեսնելու համար, թե ինչպիսին է այդ կողմերի բուսականությունը: Սա իհարկե նրա էքսպանսիոնիզմի ընդամենը գեղագիտական կողմն էր: Նա պետության ծավալման և պետականության ամ...

  Ժողովուրդներն օրհասական պահերին ծնում են պայծառ ուղեղներ: Հին Հունաստանում դրանց պակասը երբեք չի նկատվել: Այդ խելոք և ոչ միակերպ մտածողների մեջ իր հատուկ տեղն ու դերն ունի Թեմիստոկլեսը: Նա քաղաքական մեծ գործիչ էր, ռազմական արվեստի լավագույն գիտակ, խորամանկ ու խորաթափանց ռազմավար, որը կարողանում էր ճիշտ հաշվարկել հակառակորդի քայլերը և կանխագուշակել դեպքերի զարգացման ընթացքը: Նա, ի տարբերություն մյուս զորավարների, կարծում էր, որ երկրի փրկությունը գալու է ծովից: Թեմիստոկլեսը համարձակորեն դեմ էր արտահայտվում գուշակների զանազան մեկնաբանություններին, թե այս կամ այն անբարենպաստ նախանշանների դեպքում հարկ է խուսափել ծովամարտից, լքել Ատտիկան ու բնակություն հաստատել մեկ այլ վայրում: Նա պնդում էր, որ Հելլադան կարող է դիմակայել թշնամուն այն դեպքում, եթե ունենա հզոր ռազմածովային նավատորմ: Ապացուցում էր, որ հնարավորինս պետք է խուսափել քանակապես գերազանցող պարսկական զորքերի հետ ցամաքային բախումից և թշնամուն պարտադրել ծովամարտ՝ հատկապես նեղուցներում: Ուժեղ նավատորմը, ասում էր նա, Հունաստանը կդարձ...

  Պարսից արքաներ Կյուրոսը,Կամբյուսեսը և Դարեհը ստեղծեցին ահռելի չափերի հասնող կայսրություն, որը ձգվում էր Հյուսիսային Աֆրիկայից մինչև Հնդկաստան, Կովկասից մինչև Պարսից ծոց: Պարսկաստանի քաղաքական և վարչական կենտրոնը Սուսան էր: Այստեղ էր արքունիքը: Այստեղ էր նստում «բոլոր ժողովուրդների և բոլոր տարածքների արքան»: Այդ հսկայածավալ կայսրության գլխին կանգնած էր ինքը՝ մեծն արքան՝ Պարսկաստանի բոլոր տարածքների ժառանգական միապետը՝ օժտված երկնային իշխանությամբ: Աստվածների կամոք նա բազմել էր Պարսկաստանի և Բաբելոնի գահերին, իշխում էր Եգիպտոսին: Իսկ հույների համար արքայից արքան բացարձակ բռնապետ էր առօրյա կյանքում, կրոնում և քաղաքականության մեջ: Մի խոսքով, նա հունական լիբերալիզմի և դեմոկրատիայի հակադրությունն էր, պատուհաս՝ նրանց կրոնական սրբությունների և զգացմունքների համար: Պարսկական էքսպանսիան հիմնականում տարածված էր Հունաստանի ասիական մասի վրա, սակայն այն սպառնում էր սողոսկել Արևմուտք՝ իր տակն առնելով մայրցամաքային Հելլադան: Այդ ամենի հենքին պարսկական դիվանագիտությունը ցուցաբերում էր «բլիթի և մտ...

  Հելլադայի դիվանագիտության թույլ կողմերն ամենևին չեն նսեմացնում այդ դպրոցի առավելություններն ու բարեմասնությունները: Այն իրոք հելլենական դեմոկրատիայի նվաճումներից է և արժանի է ընդօրինակման: Բոլոր նշանավոր դիվանագետները, այդ թվում Հարոլդ Նիկոլսոնը, այս հարցում միակարծիք են: Այդ իսկ պատճառով, գոնե ինձ համար անակնկալ էր, երբ կարդացի նրա հետևյալ սպանիչ հայտարարությունը. «Չնայած այդ հոյակապ սկզբունքներին (այսինքն՝ դեմոկրատիային)՝ հույները պիտանի չէին որպես դիվանագետներ»: Նիկոլսոնն իր ոչնչացնող դատավճիռը բացատրում է 3 հիմնական պատճառներով, որոնք մեջբերում եմ ամբողջությամբ: «Առաջին, նրանց հատուկ է այն, ինչը հույն հայտնի պոետ Հեսիոդեսը անվանել է «հույների հին հայտնի հիվանդություն՝ սերը դեպի անհամաձայնությունը»: Նրանց մրցակցությունն այնքան սուր էր, որ ջլատում ու սպանում էր ինքնապահպանման բնազդը: Երկրորդ. իրենց խառնվածքով հույները լավ դիվանագետներ չէին, նրանք վատ դիվանագետներ էին: Լինելով բացառիկ խելոք մարդիկ՝ հույները, միևնույն ժամանակ, ամեն ինչից բարձր էին դասում բանսարկությունը և խորա...