Նախորդ գլուխներում մենք տեսանք, որ հին ժամանակներում գոյություն ուներ կրոնական-սրբազնացած պոռնկություն, երբ հեթանոսական մեհյաններում, նրանց մոտակա տարածքում կամ սրբատեղիներում կանայք զանգվածորեն տրվում էին տղամարդկանց՝ հանուն կամ ի սեր աստվածների: Դա հիմնականում կատարվում էր տոնակատարությունների ժամանակ, բայց կարող էր տեղի ունենալ նաև ժամանակացույցից դուրս՝ սովորական օրերին: Այսօրվա քաղաքակիրթ մարդու համար այս վայրենի սովորույթն սկզբնական շրջանում իր մեջ պարունակել է կուսությունը զոհաբերելու սրբազան գաղափարը: Սակայն տղաները հազիվ թե այստեղ շահեկան դիրքում լինեն: Տաճարում ծառայության անցնելու և քրմի կարգավիճակ ստանալու համար նրանք պարտավոր էին ամորձատման միջոցով զոհաբերել իրենց առնականությունը: Հետագայում կրոնական պոռնկությունը կորցնում է կուսությունը զոհաբերելու գլխավոր նպատակը և վերափոխվում է հակառակ՝ բեղմնավորման, ծննդաբերության և արգասավորության գործընթացի: Մասնավորապես, ամուլ կանայք, հոգնելով հղիանալու համար աստվածներին աղերսելուց, գտնում էին կարճ և հուսալի ճանապարհ՝ հարաբերվել առա...
Հին Հունաստանի քաղաքական քարտեզը կազմված էր բազմաթիվ պոլիսներից, որոնց միջև հարաբերությունները երբեք միապաղաղ ու հանդարտ չեն զարգացել, ինչը միանգամայն բնական երևույթ է, եթե նկատի ունենանք, որ նման բազմացեղ և խայտաբղետ ազգաբնակչության յուրաքանչյուր անդամ ուներ իր հետաքրքրություններն ու հավակնությունները: Հասկանալի է նաև, թե ինչու էին պոլիսների հարաբերությունները սերտանում արտաքին վտանգի ուժեղացման դեմ հանդիման: Համահունական դաշնությունն Աթենքի գլխավորությամբ մղվում էր առաջին պլան՝ իր թևի տակ առնելով անդամ պետություններին: Եվ ընդհակառակը, ռազմական սպառնալիքը թուլանալու դեպքում գլուխ էին բարձրացնում կենտրոնախույս տրամադրությունները. ամեն մեկը վերմակը քաշում էր իր կողմը: Ընդհանուր առմամբ՝ Հելլադան խոցելի էր դառնում արտաքին թշնամու դեմ հանդիման, այն ժամանակ, երբ սրվում էին հնուց եկող մե՛կ գլուխ բարձրացնող, մե՛կ հանդարտվող մրցակցություն-թշնամանքն Աթենքի և Սպարտայի միջև, որն ի վերջո հանգեցնելու էր ռազմական ուժեղ բախման: Եվ քաղաքական այս իրավիճակը հիմնականում որոշելու էր հունական պետություններ...