Տղամարդու ուժը

 

Բոլոր ժամանակներում տղամարդը հանդես է եկել որպես ընտանիքի կարիքները ապահովող և կերակրող, ինչպես նաև իրականացրել պաշտպանի գործառույթ։ Սակայն նախորդ դարի վերջում, երբ թույլ սեռի ներկայացուցիչները ակտիվ քարոզարշավ սկսեցին ֆեմինիզմը խթանելու համար, տեղի ունեցավ դերերի փոփոխություն։ Դրա հետ կապված, տղամարդիկ հնարավորություն ունեցան ազատվել կերակրողի և պաշտպանի գործառույթից՝ իրենց վրա վերցնելով տնային հարմարավետություն ստեղծելու և երեխաներ մեծացնելու պատասխանատվությունը, ինչը դարեր շարունակ արել են բացառապես կանայք։ 100 տարի առաջ նման դիրքորոշումը տարակուսանք կառաջացներ հանրության մոտ, քանի որ տնային տնտեսությամբ զբաղվելը, շատ-շատերի կարծիքով, «հարիր չէր տղամարդուն»։

Ընտանիքում և հասարակության մեջ տղամարդկանց դերը զգալիորեն բարեփոխվել է և հեռու է անցյալ դարերի մոդելից։

Նախապատմական ժամանակաշրջանում առաջին հերթին գնահատվում էր ֆիզիկական զարգացումը, քանի որ, ըստ էության, այլ բան չէր պահանջվում, բացի լավ որսորդ և սեփական տարածքի պաշտպան լինելուց։ Բայց մարդկության զարգացման հետ մեկտեղ փոփոխվեց նաև տղամարդու դերի էությունը։ Նախկինում սեռի էվոլյուցիայի բոլոր ժամանակներում տղամարդը կնոջից մի քայլ բարձր էր կանգնած։ Հենց ուժեղ սեռի ներկայացուցիչներն էին ղեկավար պաշտոններ զբաղեցնում ու լուծում ազգային նշանակության հարցեր։ Տղամարդիկ նվաճում էին գիտության և մշակույթի, քաղաքականության և սպորտի, կրթության և բժշկության ոլորտները, մինչդեռ կանայք պետք է բավարարվեին՝ զբաղվելով տնային տնտեսությամբ և երեխաների դաստիարակությամբ։

Ուժեղ սեռը զարգանում և իրագործվում էր ծաղկող հայրիշխանության պայմաններում։ Բայց պետության կարևոր ոլորտներում արժեքավոր հմտություններ և կարողություններ ձեռք բերելով՝ նախորդ ժամանակի տղամարդիկ պարտվեցին այլ ոլորտներում։ Տնային տնտեսության, կենցաղի և կյանքի այլ ոլորտների մասին հասկացությունների բացակայությունը, որը վերապահված է բացառապես կանանց, ուժեղ սեռի ներկայացուցիչներին ստիպել է կախվածության մեջ լինել կյանքի գործնական կողմի տարրական խնդիրներից, ինչը կտրուկ տարբերվում է ժամանակակից աշխարհի տղամարդկանցից։

Ժամանակի ընթացքում ժամանակակից հասարակությունը մեծապես վերացրել է այն խիստ չափանիշները, որոնցով որոշվում է ժամանակակից մարդու կերպարը։ Այլևս ոչ ոքի չի զարմացնում, որ տղամարդը կարող է զբաղվել տնային տնտեսությամբ, հասկանալ նորաձևությունից, կարողանալ հրաշալի եփել կամ հաճույք ստանալ երեխաներին դաստիարակելուց։

Մեր օրերում «իսկական տղամարդ» համարվելու համար ամենևին էլ պարտադիր չէ բանակում ծառայել, ինչպես կարծում էին խորհրդային տարիներին կամ ամեն օր սպանված մամոնտ բերել կնոջը, ինչպես դա անում էին մեր նախնիները։

Այնուամենայնիվ, տղամարդու վարքագիծը բնութագրող հիմնական հատկությունները շատ չեն փոխվել անցյալ դարերից ի վեր։ Դրանք դեռևս մնում են կամքի ուժը և կայուն բնավորությունը, քաջությունը և պատասխանատվության զգացումը, խնդիրներ ստանձնելու, սիրելիներին պաշտպանելու և նրանց բարեկեցությունն ապահովելու կարողությունը։ Իսկական տղամարդը նա է, ով գիտի, թե ինչպես պետք է որոշում կայացնել և լիովին պատասխանատվությունը կրում է դրա համար։ Հասարակությունը որոշակի պահանջներ է դնում տղամարդու առաջ։ Նպատակասլացությունը տղամարդու սոցիալական դերերից է։ Հասարակության մեջ, ըստ սահմանման, համարվում է, որ տղամարդը պետք է կարողանա իր առաջ դնել լուծելի խնդիրներ և ձգտի դրանք լուծել ժամանակին։

Ուժեղ սեռի ներկայացուցիչները պետք է ընտանիքը ապահովեն նաև նյութապես։ Սրանք հասարակության պահանջներն են։ Ուժեղ սեռի ներկայացուցչի սոցիալական դերը հաճախ հիմնված է առաջադրված ակնկալիքների վրա։

Տղամարդու նշանակությունը չափվում է ոչ միայն ընտանիքի օգտին միտված ձեռքբերումներով։ Նրա սոցիալական դերը շատ ավելի լայն է և բազմակողմանի։ Ուժեղ սեռի ներկայացուցիչը պետք է կարողանա օգտակար շփումներ հաստատել, որոնք կարող են օգտակար լինել ապագայում։ Մշտապես զարգանալու համար տղամարդուն անհրաժեշտ է սոցիալական կապեր ստեղծել։ Օգտակար շփումներ հաստատելու ունակությունը հաճախ չափազանց անհրաժեշտ և նշանակալի է։ Միայն այս կերպ ուժեղ սեռի ներկայացուցիչը կարող է վստահ լինել իր ապագայի վրա, որ կարող է ֆինանսապես ապահովել իր սիրելիներին։

Իսկական տղամարդը միշտ պատասխանատվություն է կրում իր բարեկեցության և իր ընտանիքի երջանկության համար։

Ինքնակատարելագործման ձգտումը բնորոշ է տղամարդու էությանը։ Բնավորությունը մարզվում է կամքի ջանքերով։

Երեխաները, ովքեր իրենց աչքի առաջ ունեն լավ օրինակ՝ սեփական հոր տեսքով, կմեծանան որպես ուժեղ կամքի տեր, նպատակասլաց անհատներ, ովքեր գիտեն պատասխանատվություն ստանձնել այն ամենի համար, ինչ տեղի է ունենում։ Հասարակությունը տղամարդու առաջ դնում է պահանջներ, ըստ որոնց նա ինքը պետք է ձգտի մշտական անձնական աճի։ Եթե ուժեղ սեռի ներկայացուցիչը կանգ առնի իր զարգացման մեջ, ապա նա այլևս չի կարողանա որևէ բան տալ ուրիշներին։ Տղամարդու էությունը կուտակված գիտելիքն ու իմաստությունը փոխանցելն է։ Նրա ընտանիքը հանդես է գալիս որպես մի խթան, հանուն որի կատարվում են բոլոր գործողությունները։ Սոցիալական դերն ուղղված է մշտական հոգևոր աճին։

Ժամանակակից հասարակության մեջ տղամարդու նպատակն այլևս ընտանիք պահելու համար գումար վաստակելու կամ հայրենիքը պաշտպանելու պատրաստ լինելու համար գերազանց ֆիզիկական պատրաստվածություն ունենալը չէ։ Այս հատկությունները, անկասկած, շատ կարևոր են անհատականության ձևավորման գործում, բայց պետք չէ սահմանափակվել դրանցով։ Ժամանակակից տղամարդիկ շատ ավելի ուշադիր են իրենց արտաքինի նկատմամբ։ Մեր օրերում արական սեռի ներկայացուցիչները չեն ամաչում մատնահարդարման, վարսահարդարների այցելության և ոճային զգեստապահարան ընտրելու համար։ Միանշանակ, արտաքինի մասին հոգալը ժամանակակից տղամարդու կերպարի և ներդաշնակ անհատականության բաղադրիչներից է։ Ի վերջո, ինչպես ասում էր Չեխովը․ «Մարդու մեջ ամեն ինչ պետք է գեղեցիկ լինի՝ դեմքը, հագուստը, հոգին և մտքերը․․․»։

Ժամանակակից տղամարդու կերպարն արմատապես տարբերվում է անցյալի արական մոդելից։ Բայց այն որակները, որոնք նախկինում վերագրվում էին ուժեղ սեռին, գրեթե անփոփոխ են մնացել։ «Իսկական տղամարդու» հմտությունների և կարողությունների այս ցանկին ավելացվել են որոշ կետեր, որոնք լրացնում են ժամանակակից տղամարդու կերպարը։ Որպես կանոն, ուժեղ սեռի ներկայացուցիչն ունի ընդգծված առաջնորդական որակներ։ Այս հատկանիշները նրան պատասխանատու են դարձնում այն ամենի համար, ինչ կատարվում է իր սիրելիների ու հարազատների հետ։ Առաջնորդը նաև հարգանք է պահանջում և ցանկանում է, որ իր որոշումը վերջնական լինի կարևոր հարցերի վերաբերյալ։ Պատասխանատվություն ստանձնելու կարողությունը նրա դերը դարձնում է իսկապես յուրահատուկ և եզակի։ Ուժեղ սեռի դերը չի սահմանափակվում միայն վերահսկողությամբ և գնահատմամբ։ Նա պետք է առաջնորդի, օգնության ձեռք մեկնի։

Այսօր հասարակությանը բնորոշ է ավանդույթների և զարգացման ժամանակակից միտումների խառնուրդը։ Հաճախ այդ միտումները հակասական են, ինչը հետք է թողնում տղամարդկանց բնորոշ դերերի վրա։

Նյութի աղբյուրը՝ Թամարա Ավանեսյան- «Կանայք և տղամարդիկ»