Թիմի ձևավորման գործընթացի առանձնահատկությունները

 

Յուրաքանչյուր աշխատանքային թիմ գործունեության ընթացքում բախվում է մի շարք խնդիրների հետ, որոնցից կարելի է առանձնացնել հետևյալները. թիմում առկա մթնոլորտը և անդամների փոխհարաբերությունները, թիմի անդամների փոխգործակցությունը, նպատակի ընկալումը, տեղեկատվության տարածումը, տարաձայնությունների հաղթահարումը, որոշումների ընդունումը, աշխատանքի բաժանումը և խնդիրների բաշխումը, աշխատանքների ընթացքին վերահսկումը, թիմի անդամների աշխատանքի գնահատումը, առաջնորդությունը:

Այն, թե ինչպես է թիմը մոտենում վերը թվարկված խնդիրներին՝ կախված է վարքագծի որոշակի մոդելի կիրառումից, որը կոչվում է նաև թիմային մշակույթ: Ըստ այդմ, տարբերակվում է թիմային մշակույթի 4 հիմնական տիպեր՝ հոմոգեն, ինստիտուցիոնալ, ավտոկրատ և ինտենցիոնալ:

Հոմոգեն խմբում անդամների փոխհարաբերությունները բավական սերտ են, և վերջիններս գործում են՝ ելնելով խմբային փորձի առաջնահերթություններից:

Ինստիտուցիոնալ խմբերում անդամների փոխհարաբերություններն ավելի թույլ են և վերահսկվում են կազմակերպության կողմից:

Ավտոկրատ խմբերում բոլոր փոխհարաբերությունները կառուցված են առաջնորդի նկատմամբ հարգանքի զգացումով, իսկ խմբի անդամները գործում են այնպես, ինչպես թույլատրում է առաջնորդը:

Ինտենցիոնալ խմբի անդամներն ակտիվ համագործակցում են և կրում են հավասար պատասխանատվություն աշխատանքի և խմբի կառավարման համար:

Բավարար չէ միայն մարդկանց հավաքել միասին և հույս ունենալ, որ կձևավորվի արդյունավետ թիմ: Ընդհակառակը, արդյունավետ թիմ ստեղծելու համար կառավարիչը պետք է բավական մեծ ջանքեր գործադրի:

Առաջին քայլով նախքան խմբի ձևավորումը, կառավարիչը պետք է նախ և առաջ որոշի այն խնդիրների շրջանակը, որոնք անհրաժեշտ է լուծել և ըստ այդմ սահմանում է համապատասխան նպատակ:

Երկրորդ քայլով ստեղծվում են խմբի գործունեության համար անհրաժեշտ պայմաններ, հատկացվում են համապատասխան ռեսուրսներ:

Երրորդ փուլում կառավարիչը սահմանում է խմբի անդամության չափանիշները և պայմանները, թիմի անդամների դերակատարումներն ու պարտականությունները:

Չորրորդ փուլում կառավարիչն օգնում է թիմին խնդիրների հաղթահարման և բարձր արդյունավետության հասնելու համար:

Թիմն իր ձևավորման պահից սովորաբար անցնում է մի քանի փուլեր, որոնց ընթացքում վերջնականապես ձևավորվում են դրա անդամների փոխգործակցությունը.

Թիմի ձևավորում. թիմի առաջնային ստեղծում, անդամների հավաքագրում, փորձնական կերպով դրա նպատակի, կազմի և կոմպետենցիաների սահմանում

Թիմի անդամների միմյանց ընտելացում, որի ընթացքում ծանոթանում են միմյանց հետ և ավելի բաց կերպով են արտահայտում իրենց դիրքորոշումը

Թիմային վարքագծի նորմերի սահմանում, որն ապահովում է խմբի ներսում խաղի կանոնների ներդրումը, կոնֆլիկտների հաղթահարումը և արդյունավետ փոխհարաբերությունների հաստատումը

Բուն թիմային գործունեություն, որի ընթացքում թիմը կենտրոնանում է իր առջև դրված խնդիրների լուծման վրա:

Թիմի աշխատանքի հաջողության համար անչափ կարևոր է, որ դրա ներսում ապահովվի միասնականության և համագործակցության մթնոլորտ, թիմի անդամների գործունեության կազմակերպվածություն: Ուսումնասիրությունները վկայում են, որ եթե թիմում առկա են նույնիսկ գերազանց նույնանման մասնագիտական հատկանիշներով անդամներ, ապա նման թիմ արդյունավետ չի գործի, քանի որ մասնագիտական որակների հետ միասին անհրաժեշտ են նաև որոշակի ստեղծագործական հատկանիշներ: Հաջողակ թիմերը սահմանում են տարբեր դերակատարումներ, որոնք ստանձնում են թիմի անդամները: Ըստ հետազոտությունների արդյունքների՝ թիմի առավելագույն արդյունավետությունն ապահովելու համար վերջինս պետք է ապահովի թիմի անդամների կողմից հետևյալ 8 դերակատարումները.

Թիմի անդամ. օգնում է, որ թիմը լինի համախմբված, պարզում է, թե ինչ աշխատանքներ է անհրաժեշտ իրականացնել և իրագործում է դրանք

Համակարգող. համակարգում և ուղղորդում է թիմի աշխատանքը

Ստեղծագործող. տալիս է ստեղծագործական լուծումներ քննարկվող խնդիրների վերաբերյալ

Ռեսուրսներ հետազոտող. զբաղվում է ռեսուրսների ապահովմամբ, նոր գաղափարների հայթայթմամբ՝ թիմին ներկայացնելու համար

Մասնագետ. տրամադրում են խորքային մասնագիտական կարծիք դիտարկվող հարցերի վերաբերյալ

Ձևարար. ապահովում են անհրաժեշտ ներուժ, որպեսզի թիմը չկորցնի աշխատունակությունը

Իրականացնող. ապահովում է հաստատված պլանի համաձայն աշխատանքների իրականացումը

Դիտորդ-գնահատող. ներկայացնում է հիմնավորված և անաչառ տեսակետներ քննարկվող խնդիրների վերաբերյալ

Նյութի աղբյուրը՝ Կարեն Սարգսյան- «Մարդկային ռեսուրսների կառավարում»